ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی هوموس
هوموس یک ترکیب آلی پایدار در خاک است که عمدتاً از تجزیه بقایای گیاهی و جانوری توسط میکروارگانیسمها به وجود میآید. برخلاف کودهای تازه یا کمپوست تازه، هوموس کاملاً تجزیه شده و دارای مولکولهای پیچیده آلی است که برای گیاه بهصورت تدریجی مواد مغذی آزاد میکنند.
ساختار ذرات خاک (Soil Structure):
هوموس باعث تشکیل خوشههای خاکی یا «آگلومره» میشود. این خوشهها فضای بین ذرات خاک را افزایش میدهند و تهویه، نفوذ آب و ریشهزایی را بهبود میبخشند.
ظرفیت نگهداری آب (Water Holding Capacity): هوموس میتواند تا ۵ تا ۱۰ برابر وزن خود آب جذب کند. این ویژگی به ویژه در خاکهای شنی بسیار مهم است که آب را سریع از دست میدهند.
ظرفیت تبادل کاتیونی (Cation Exchange Capacity – CEC): هوموس یک رزین طبیعی خاک است که میتواند یونهای مغذی (کلسیم، پتاسیم، منیزیم، آمونیوم) را نگه دارد و به مرور آزاد کند. این موضوع از شسته شدن کودها جلوگیری میکند و مواد مغذی را در دسترس ریشه نگه میدارد.
pH خاک:
هوموس به تثبیت pH خاک کمک میکند و خاکهای اسیدی یا قلیایی شدید را تعدیل میکند.
نقش هوموس در کشاورزی
تغذیه گیاه (Nutrient Supply)
هوموس منبع غنی از نیتروژن، فسفر، پتاسیم و ریزمغذیهاست که به صورت تدریجی و طولانی مدت در دسترس گیاه قرار میگیرند.
فعالیت میکروبی (Soil Microbiology):
هوموس محیط مناسبی برای باکتریها و قارچهای مفید فراهم میکند که تجزیه مواد آلی، تثبیت نیتروژن و تولید هورمونهای رشد گیاهی را انجام میدهند.
بهبود تهویه و ریشهزایی (Root Growth & Aeration):
خوشههای خاکی ایجاد شده توسط هوموس باعث نفوذ بهتر ریشه و افزایش تبادل گاز بین ریشه و خاک میشوند.
کاهش تنشهای محیطی (Stress Reduction):
هوموس میتواند تنش خشکی، شوری و کمبود عناصر غذایی را کاهش دهد.
ویژگیهای بیولوژیکی هوموس
هورمونسازی طبیعی: برخی اجزای هوموس مانند فولیک اسید و هیومیک اسید میتوانند رشد ریشه و فعالیت آنزیمی گیاه را تحریک کنند.
میکروارگانیسمهای سودمند: هوموس محیط رشد باکتریهای نیتروژن تثبیتکن، قارچهای مایکوریزا و دیگر عوامل محرک رشد را فراهم میکند.
هوموس نه تنها یک ذخیره مغذی برای گیاه است، بلکه یک تقویتکننده زیستی و فیزیکی خاک نیز محسوب میشود. استفاده از هوموس در کشاورزی به معنای ایجاد یک بستر پایدار، مولد و مقاوم است که آب، عناصر غذایی و میکروبها را به صورت متعادل در اختیار گیاه قرار میدهد.
